Pantserkruiser Potemkin (1925)

Odessa, Oekraïne

Een monumentale trap van honderdtwintig treden, gebouwd van 1837 tot 1841, die van de Primorsky Boulevard naar de waterkant en de haven leidt. Oorspronkelijk vernoemd naar de hertog van Richelieu, de eerste gouverneur van de stad, wiens standbeeld op de top staat, is het perspectivisch ontworpen: 21 meter breed aan de onderkant, 13 aan de bovenkant, om imposanter te lijken vanuit de diepte. Een kabelbaan loopt er vandaag de dag langs.

De scène : Het bloedbad op de trap, zes minuten film: honderden Odessa-bewoners beklimmen de treden naar het standbeeld van de hertog van Richelieu wanneer een lijn soldaten verschijnt en naar beneden komt schieten, in de mechanische ritme van de salvo's en de verdiepingen. Een invalide probeert te ontsnappen, een moeder klimt alleen terug naar de geweren met haar dode zoon in haar armen, een lerares wordt in het gezicht geslagen door een kozak, en de kinderwagen die door een jonge vrouw is losgelaten rolt de treden af.

Odessa, Oekraïne

Standbeeld van de hertog van Richelieu, gouverneur-generaal van Nieuw-Rusland, opgericht bovenaan de trap die naar de haven leidt.

De scène : Gefilmd vanaf de onderkant van de trap, dalen de soldaten af onder het standbeeld van hertog Richelieu, dat bovenaan de trap uittorent; Eisenstein voegt zijn afbeelding in de montage van de executie in, als de figure van de macht namens wie er wordt geschoten.

Odessa, Oekraïne

De scène : De haven van Odessa, waar het rebelse slagschip ligt aangemeerd, dient als natuurlijke achtergrond voor de scènes die het schip met de stad verbinden: het team filmt zowel aan de kade als aan boord van schepen van de Zwarte Zee-vloot.

Sébastopol, Oekraïne

Een smalle en ijsvrije baai die 7,5 km in het zuidwesten van de Krim doordringt, iets meer dan een kilometer breed is, en waarvan de kusten Sevastopol herbergen. Beroemd als de beste baai in de Zwarte Zee om een haven te huisvesten, bekend bij zeelieden gedurende vijfentwintig eeuwen onder vele andere namen, vertakt het zich in ongeveer twintig inhammen, waarvan de Zuidbaai de grootste is, en de diepten dalen tot ongeveer twintig meter. Het is de belangrijkste basis van de Zwarte Zeevloot.

De scène : De scènes aan boord van het slagschip — het vlees dat krioelt van de wormen, de opstand van de bemanning, de officieren die overboord worden gegooid — werden gefilmd in de haven van Sebastopol, op een oud slagschip dat daar lag afgemeerd, met echte zeelieden van de Zwarte Zee-vloot in de rol van de matrozen.

Aloupka, Oekraïne

Vorontsov-paleis in Alupka, omringd door zijn park, met een trap bewaakt door marmeren leeuwen.

De scène : De drie marmeren leeuwen van de trap van het paleis — liggend, zittend, rechtop — worden een voor een gefilmd; samenvoegend worden ze een enkele leeuw die wakker wordt en brult wanneer het slagschip het vuur opent, aan het einde van de Odessa-trapscene.

Moscou, Rusland

De scène : Enkele opnamen van het slagschip worden daar met een model gefilmd, nadat de crew terug is gekeerd naar Moskou.

Odessa, Oekraïne

De mole van de haven van Odessa werd gebouwd van 1874 tot 1877 met betonblokken volgens een ontwerp van K. Hartley, en is 324 meter lang en 86 meter breed. Aanvankelijk bestemd voor goederen en later voor kolen, werd hij omgevormd tot een passagiersterminal en huisvest sinds 1968 het maritieme station van de stad. In juni 1905 werd daar het lichaam van de matroos die aan boord van de Potemkin was gedood, tentoongesteld, en de menigte stroomde toe om hem de laatste eer te bewijzen.

De scène : Op de kade ligt het lichaam van matroos Vakoulintchouk onder een tent; honderden, dan duizenden Odessaers trekken aan hem voorbij, en de rouw verandert in solidariteit met de muiters.